Мәшһүр Жүсіп халық арасында тек ақын, тарихшы ретінде ғана емес, әулие әрі көріпкел ретінде де танылған. Бұхарада алған терең діни білімі, сопылық ілімге жақындығы, ел ішіндегі әділ сөзі оның есімін киелі тұлғалар қатарына қосты.
Ең танымал аңыз — ақынның өз ажалын алдын ала білуі. Ел аузында сақталған әңгіме бойынша, ол қайтыс болардан бірнеше жыл бұрын Ескелді деген жерде өзіне кесене салдырып, дүниеден өтетін күнін туыстарына айтып кеткен. 1931 жылы дәл сол айтқан мерзімінде қайтыс болған деседі.
Тағы бір аңыз кесененің тағдырына қатысты. Ақын «менің зиратым бұзылады, бірақ кейін қайта тұрғызылады» деген екен. Кеңес дәуірінде кесене шынымен қиратылып, тәуелсіздік жылдары қайта қалпына келтірілді. Бүгінде Ескелдідегі кесене — Қазақстандағы ең көп зиярат етілетін орындардың бірі.
Мәшһүр Жүсіптің «Дала көріпкелі» атануы осындай аңыздар мен оның шығармаларындағы заман туралы терең ойлардан бастау алады. Ол отаршылдықтың зардабын, жердің тартып алынуын, халықтың оянуы қажеттігін өз заманында-ақ ашық айтқан.
Бұл бөлімдегі аңыздар халық аузынан жиналған деректер ретінде беріледі. Ғылыми түрде расталмаған мәліметтер аңыз ретінде қабылдануы тиіс.